Een heel kort overzicht van de geschiedenis van de ukelele

Dit korte overzicht van de geschiedenis van de ukelele is oorspronkelijk afkomstig van UkuleleHunt. Het is geschreven door Alistair Wood en met toestemming overgenomen. Hartelijk dank aan hem dat ik dit mag plaatsen! Als je op zoek bent naar een uitgebreide en nauwkeurige gids, kijk dan eens bij Nalu Music van John King. Wat hieronder volgt is een heel kort en soms niet al te nauwkeurig overzicht van de geschiedenis van de ukelele.

De geschiedenis van de ukelele begint in Europa

In de 18e eeuw bestond er al een lange traditie van snaar- en fretinstrumenten. Grotere gitaren en luiten waren inmiddels in kleinere versies ontwikkeld, die vooral populair waren bij zeemansmuzikanten. In Portugal was de gitaar verkleind tot een ‘machete’, waarbij de 8-vorm behouden bleef. Hoewel die vorm op zo’n kleine schaal eigenlijk niet meer nodig was.

In 1879 voer de Ravenscrag naar Hawaï met vier Portugese meubelmakers aan boord. Ze begonnen instrumenten te maken voor de arme plattelandsbevolking van de eilanden. Het instrument dat echt aansloeg, was een nieuwe versie van de machete.

Veel van de waarheid achter de mythes rond de ukelele is ons ontgaan. Waar komt de naam vandaan? Hoe zit het met de stemming? En waarom kreeg het de bijnaam ‘springende vlo’? Eén ding staat vast in de geschiedenis van de ukelele: het was een grote hit bij de Hawaiiaanse koninklijke familie en bij de Hawaiianen in het algemeen. Aan het begin van de 20e eeuw was de ukelele stevig verankerd als hun nationale instrument.

Zakenlieden hebben Hawaï van de Hawaiianen afgepakt

Na de annexatie van Hawaï door de VS – of zoals Bob Brozman het zegt: “toen de zakenlieden Hawaï van de Hawaïanen afpakten” – wilden de nieuwe machthebbers de eilandengroep graag aan het Amerikaanse vasteland verkopen als een tropisch droomparadijs. Hun grote kans was de Panama-Pacific International Exposition in 1915. Daar was volop ukelele-muziek te horen en speelde Jonnah Kumalae op zijn ukeleles. Dit zorgde in de jaren twintig voor een ukelele-boom onder mensen die droomden van een mythisch eilandvakantie.

Toen begon de geschiedenis van de ukelele zich los te maken van het imago van een puur Hawaiiaanse curiositeit. Het instrument raakte zo verweven met de muziekcultuur dat tegen het begin van de jaren ’30 de meeste pianopartituren akkoordenschema’s voor de ukelele bevatten. Dankzij Ukulele Ike werd het imago van de uke bijna volledig op zijn kop gezet en ging het gepaard met rokerige bars, trilbyhoeden en jazzy nummers.

Opleving in de muziekzalen in het Verenigd Koninkrijk

Toen Wall Street in 1929 instortte, stortte de Amerikaanse economie in. Hetzelfde gold voor de populariteit van de ukelele.

Maar in het Verenigd Koninkrijk werd de ukelele juist populair in de muziekzalen. Daar gaven muzikanten de voorkeur aan de luidere, ruwer klinkende banjolele. De grootste ster van die tijd was George Formby, wiens banjolele-spel het typische geluid van de Tweede Wereldoorlog was. Formby gaf de geschiedenis van de ukelele een flinke impuls.

De Tweede Wereldoorlog zorgde ook voor een heropleving van de ukelele in de VS. Soldaten kwamen terug uit Hawaï met ukeleles als souvenir. Na de oorlog was de toetreding van de eilanden als officiële Amerikaanse staat de perfecte gelegenheid voor een feestelijk deuntje.

Door de bloeiende consumenteneconomie in de VS in de jaren vijftig stroomden de winkels vol met in massa geproduceerde plastic spullen. Een ukelele was het ideale instrument om op grote schaal aan kinderen te verkopen. De jazzgitaarfabrikant Maccaferri greep deze kans met beide handen aan en bracht een reeks plastic ukeleles op de markt.

Arthur Godfrey en Tiny Tim

Dit werd nog eens versterkt door het gebruik van de ukelele door tv-ster Arthur Godfrey. Zo ontstond de tweede ukelele-boom.

Het wat minder ambitieuze figuurtje Tiny Tim was de soundtrack bij de kelderende populariteit van de ukelele in de jaren zestig en zeventig.

Gedurende het grootste deel van de jaren negentig werd de alternatieve muziekscene gedomineerd door traditionele gitaarbands. Als reactie hierop ontstond er in het eerste decennium van de jaren 2000 een groeiende akoestische alternatieve scene die gebruikmaakte van meer eclectische geluiden en ongebruikelijke instrumentatie. De ukelele vond een plekje in deze sound bij bands als `The Magnetic Fields’.

Dankzij het internet is de ukelele weer populair

Twee heel belangrijke trends hebben ertoe bijgedragen dat de ukelele weer populair is geworden. De eerste was de opkomst van het internet, gevolgd door de enorme toename van de import uit China en het Oosten. Dankzij het internet hebben veel mensen kennisgemaakt met ukelelemuziek. Dit heeft gezorgd voor een enorme groei in het aantal mensen dat door lotgenoten is geïnspireerd om het instrument op te pakken. Velen spelen puur voor hun eigen plezier, in plaats van om beroemd te worden.

Wil je meer weten over de geschiedenis van de ukelele?

Neem gerust contact met me op als je meer informatie wilt over de geschiedenis van de ukelele, want dit is eigenlijk maar een kort overzicht.

Nu je hier toch bent, wil je misschien meer weten over de onderdelen van de ukelele?