De onderdelen van een ukelele uitgelegd

De verschillende onderdelen van een ukelele kennen komt goed van pas wanneer je met anderen over het instrument praat. Het is ook handig als je een reserveonderdeel nodig hebt. In deze korte gids leg ik alle belangrijke onderdelen van een ukelele uit.

Alle onderdelen van een ukelele in één handig lijstje

Klankkast

Het belangrijkste deel van een ukelele. De klankkast bestaat uit een achterblad, een bovenblad en zijkanten. Juist hier kan de houtkeuze heel bepalend zijn voor een klank die warm, helder of vol is. Het hout is gelamineerd of massief. Houtsoorten die vaak voor ukeleles gebruikt worden, zijn mahonie, koa, palissander en spar. De klankkast kan een cutaway of scallop hebben, zodat je bij de hogere frets op de toets kunt.

Klankgat

Het klankgat is een opening in het bovenblad van de klankkast, vlak onder de snaren, waardoor de trillingen van de snaren naar buiten kunnen. Het projecteert het geluid dat binnen in de klankkast van de ukelele weerklinkt. Strum of tokkel je de snaren recht boven het klankgat, dan klinkt het het luidst; beweeg je vanaf het klankgat richting de hals of naar de onderkant van de klankkast, dan wordt het geluid zachter. Rond sommige klankgaten zit een patroon ingelegd in het hout, een rozet.

Brug, het onderste deel van een ukelele

De brug zit op het bovenblad van de klankkast van de ukelele, net onder het klankgat, en houdt het zadel vast. Op de brug maak je de snaren vast aan de klankkast van de ukelele, meestal door een knoop in één uiteinde van de snaar te leggen.

Zadel

Het zadel zit boven op de brug en houdt alle snaren op hun plek aan de klankkast van de ukelele (net zoals de topkam dat bij de hals doet). Het houdt de snaren op de juiste afstand boven de toets (= de actie).

Kop, het bovenste deel van een ukelele

Dit is het bovenste stuk van de ukelele, waar de stemknoppen aan vastzitten. Het logo van het merk staat meestal op de kop en op de achterkant zit soms een serienummer. Een kop kan massief of met sleuven zijn, en dat lijkt vooral een kwestie van smaak: op de klank van de ukelele heeft het geen meetbaar effect.

Stemknoppen

Ook wel stemmechanieken of machine heads genoemd. Dit zijn de onderdelen die de snaren vasthouden. Door eraan te draaien (te roteren) kun je je ukelele stemmen.

Topkam

De topkam houdt de snaren van de ukelele op de juiste plek boven de toets. Net als het zadel bij de klankkast heeft hij kleine gleufjes die de snaren bij de hals op hun plaats houden.

Hals

De hals is een stevig stuk hout dat de toets draagt en de kop met de klankkast verbindt. Hij is rond geschaafd, zodat je hand er comfortabel omheen past. Hals en kop worden meestal uit één massief stuk hout gemaakt, sterk genoeg om de spanning van de snaren te dragen. Meestal van hetzelfde hout als de klankkast.

Toets

Op de toets vind je alle… frets! De eerste fret is die het dichtst bij de kop zit. Je drukt de snaren tegen de toets om een noot of akkoord te spelen op de ukelele. Toetsen zijn meestal van palissander. Duurdere ukeleles hebben soms een toets van ebbenhout.

Positiestippen

Deze onderdelen van een ukelele zijn meestal stippen, maar op custom of limited (oftewel dure) modellen kunnen ze kunstzinniger zijn. Ze maken je leven makkelijker: je ziet in één oogopslag waar je speelt. Meestal zitten ze op de vijfde, zevende, tiende en twaalfde fret. Soms vind je positiestippen ook op de zijkant van de hals.

Frets

De frets zelf zijn die metalen “staafjes” dwars over de toets, verdeeld over de hals. De frets markeren de verschillende toonhoogtes.

Vak tussen de frets

Het vak tussen de frets is waar je de snaren tegen de toets drukt, zodat de snaar tegen de fret komt te liggen en er een noot of akkoord ontstaat.

Snaren

Snaren zijn de dingen die je strumt of tokkelt om trillingen op te wekken. Die trillingen lopen via het zadel en de brug de klankkast in, waar ze versterkt worden, en het geluid verlaat het instrument door het klankgat. Zo ontstaat de klank. Sopraan- en concertukeleles hebben meestal nylonsnaren. Tenors en baritons gebruiken vaak een mix van nylon en met metaal omwonden snaren. Ontdek de beste snaren voor je ukelele, hoe je snaren vervangt en hoe je hem goed stemt.

Ukelele-onderdelen als pdf

Wil je een praktische pdf downloaden die je makkelijk in je lesmap of ukelelekoffer bewaart? Zoek niet verder en download hieronder gratis de A4-pdf van twee pagina’s met alle informatie hierboven.

DOWNLOAD HET OVERZICHT MET UKELELE-ONDERDELEN

Zoek je de naam van een onderdeel?

Neem gerust contact met me op als je meer informatie nodig hebt. De ukelele op de tekening is die van UkuTabs en duikt overal op de site op: op de tool met akkoorddiagrammen, het ukelele-stemapparaat, de pagina met ukelele-toonladders, de akkoordzoeker en meer.

Wil je weten hoe je nummers voor ukelele schrijft met een toonaardkaart? Op zoek naar reviews van ukeleles?