Een pickup aansluiten op je ukelele

Bill, alias “Calypso_Poet” (op de oude Ukuworld Forums), stelde een erg interessante vraag die ik nog niet eerder was tegengekomen. Hij heeft een ‘akoestische’ ukelele en wilde weten hoe je je ukelele elektrisch maakt. Oftewel: hoe sluit je een ukelele met een pickup aan, of anders gezegd, hoe zet je een of andere pickup op je ukelele zodat je hem kunt versterken.

Een pickup volgens Wikipedia

Een pickup is een transducer die mechanische trillingen van muziekinstrumenten opvangt of waarneemt. Die trillingen zet hij vervolgens om in een elektrisch signaal, dat versterkt wordt met een instrumentversterker. Het resultaat? Muziek die uit een luidspreker in een luidsprekerkast komt.

Beter had ik het zelf niet kunnen zeggen. Pickups bestaan al sinds de jaren 30. Ze zorgen ervoor dat we het geluid van onze ukelele kunnen versterken. Dezelfde trillingen die in de klankkast van je ukelele dat heerlijke ukelelegeluid maken, kunnen ook opgepikt worden door een pickup. Je kunt ze dus versterken en door een luidspreker sturen. Met een ukelele met pickup speel je voor een groter publiek. En je kunt er coole effecten aan toevoegen.

De laatste jaren zijn er veel verschillende pickups bij gekomen, speciaal voor ukeleles. Dat kan behoorlijk verwarrend zijn als je je voor het eerst in pickups verdiept. Om het simpel te houden: je kunt ze in twee grote groepen verdelen, actieve en passieve pickups.

Ukelele met passieve piezo-pickups

Op elektrische gitaren zijn passieve pickups meestal magnetisch. Zonder al te diep in de details te duiken: ze bestaan uit heel veel windingen koperdraad rond een permanente magneet, meestal van alnico of keramiek. Dat ontwerp heeft wel stalen snaren nodig, dus het werkt niet op een ukelele met nylonsnaren.

Passieve ukelelepickups gebruiken in plaats daarvan piezo-elementen: kleine kristallen die een piepklein elektrisch stroompje opwekken zodra de trillingen van je ukelele er druk op zetten, een stroompje dat precies die trilling weergeeft. Dat stroompje kun je versterken en omzetten in geluid.

Door hun bouw sturen deze pickups het ‘rauwe’ signaal van je ukelelesnaren naar je versterker of luidspreker (met een preamp ertussen). Ze geven een voller en natuurlijker geluid. Ze zijn ook een stuk lichter dan actieve pickups (lees verder, dan weet je waarom).

Het probleem met passieve pickups is dat hun zwakke, onversterkte signaal onderweg naar de versterker veel brom en storing kan oppikken. Passieve pickups zijn ook behoorlijk gevoelig voor rondzingen als je ze hard aanstuurt. Nog een nadeel: je hebt er een externe preamp bij nodig. Je kunt je ukelele dus niet rechtstreeks op een luidspreker aansluiten. Elke akoestische (gitaar)versterker voldoet trouwens prima.

Groter dynamisch bereik

Passieve pickups hebben ondanks hun nadelen een groter dynamisch bereik. Ben jij het type speler dat graag van fluisterzacht naar een gillende uithaal gaat, dan past een passieve set-up waarschijnlijk het best bij je speelstijl. Bovendien verliezen deze types vaak wat detail in de hoge tonen en zetten ze de lage tonen wat aan, wat een warmere klank geeft.

De Kremona (KNA) UK-1 is een passieve ukelelepickup die niet zo moeilijk te installeren is. Hij is behoorlijk populair, ziet er mooi uit met zijn houten behuizing, is makkelijk in gebruik, doet helemaal niets ingrijpends met je ukelele en past op de meeste ukeleles. Je zet hem er het makkelijkst op wanneer je toch je snaren vervangt, zie de gids snaren vervangen.

Wil je nog een stap verder gaan en ben je niet bang voor een (klein) boorgat in je ukelele, dan is de dubbele piezo-pickupset perfect voor jou. K&K is een erg populaire fabrikant van passieve pickups, niet alleen voor ukelele maar ook voor gitaar, mandoline en banjo. Ze zijn in het begin ingrijpender om te installeren, maar na de montage zie je er bijna niets meer van. Je hoeft ook niet elke keer opnieuw aan de slag als je nieuwe snaren opzet, zoals bij de UK-1 van Kremona. Door hun dubbele opstelling “in de klankkast” klinken ze natuurlijker.

Ukelele met actieve pickups

Actieve pickups combineren hetzelfde soort pickup-element met een ingebouwde actieve preamp, meestal gevoed door een 9V-batterij (of de gebruikelijke CR2032 3V-knoopcel). Het signaal wordt dus meteen op of in de ukelele versterkt, nog voor het bij een luidspreker aankomt.

Actieve pickups hebben een lager natuurlijk uitgangsniveau (dus voor de preamp), zijn minder gevoelig voor achtergrondgeluid en zijn op dat vlak van nature een stuk stiller. Maar door die actieve preamp leveren ze uiteindelijk meestal wel veel meer gain dan passieve modellen. Onthoud wel dat het dynamisch bereik lager ligt. Qua klank worden deze pickups soms ‘steriel’ of ‘koud’ genoemd.

Het populairste actieve pickupsysteem is met afstand de L.R. Baggs FIVE.O ukelelepickup, met vrijwel alleen positieve reviews. Daar hangt wel een stevig prijskaartje van rond de $150 aan.

En waar plaats je de pickup op je ukelele?

Zodra je hebt bepaald welk soort pickuptechniek je wilt gebruiken (passief of actief), moet je ook nadenken over het type pickup dat je wilt.

Soundboard Transducer (SBT)-pickups

SBT-pickups worden op de klankkast van je ukelele geplakt, zoals de K&K Sound Aloha Twin. Ze kunnen aan de binnen- of aan de buitenkant. Dit type pikt de trillingen op die van de snaren komen als je tokkelt of strumt. De plaatsing is heel belangrijk bij deze SBT-sensoren, dus lees de handleiding altijd goed. SBT-pickups geven een natuurlijkere en vollere klank dan UST-pickups (lees verder).

Under Saddle Transducer (UST)-pickups

UST-pickups komen onderin de zadelsleuf in de brug. Het zadel gaat trillen als je de snaren tokkelt of strumt, en die trillingen gaan door de UST. Ze zijn lastiger te installeren, want er moeten boorgaten komen voor de bedrading en je hebt een heel goed contact nodig tussen de pickup en het zadel. De erg populaire actieve pickup L.R. Baggs FIVE.O is een UST-pickup en wordt veel gebruikt door ukelelespelers die optreden.

Saddle Block Transducer-pickups

Saddle block-pickups schuif je tussen de snaren en het zadel, waar ze door de snaren stevig op hun plek worden gehouden, zoals de Kremona (KNA) UK-1. Dat maakt de montage makkelijk en je hoeft helemaal niets aan je ukelele aan te passen.

Conclusie: ukelele met een pickup

Hopelijk geeft deze minigids over ukelelepickups je een voorsprong bij het uitzoeken welke pickup het best bij je past. Actief of passief? SBT, UST of saddle block? Ze klinken allemaal anders en er is geen enkele pickup die voor iedereen de juiste is.

Twijfel je tussen actief en passief?

Neem gerust contact met me op wanneer je meer wilt weten over het aansluiten van een pickup op je ukelele.

Ook benieuwd naar hoe je tablatuur leest?

Sommige links op deze pagina zijn Amazon-affiliatelinks. Als Amazon-partner verdient UkuTabs aan in aanmerking komende aankopen, zonder extra kosten voor jou.