Rammelende ukelele verhelpen

Je hebt vast al eens last gehad van een rammelende ukelele. Zodra je een snaar aanslaat of over je instrument strumt, hoor je een vreselijk irritante bzzzz of trilt er iets mee. Gelukkig is de oorzaak van het gerammel meestal snel gevonden. Het verhelpen kost je maar een paar minuten.

Wat is de belangrijkste oorzaak van een rammelende ukelele? Hoe spoor je het gerammel op? En hoe los je het op? Sommige oplossingen zijn heel eenvoudig, een paar zijn wat lastiger en betekenen dat je je ukelele blijvend aanpast. Voel je je daar niet goed bij, breng hem dan naar een instrumentenwinkel bij jou in de buurt.

Eerst dit: deze gids gaat over gerammel en meetrillende onderdelen. Is jouw probleem dat de toonhoogte zakt of stijgt, dan moet je bij de gids over een ukelele die niet gestemd blijft zijn.

Ligt het aan de ukelele of aan mij?

De belangrijkste factor in hoe je ukelele klinkt, ben jij zelf. Is het gerammel pas net begonnen, sla dit stuk dan gerust over. Ben je een beginnende ukelelespeler en heb je altijd al last gehad van een rammelend geluid, lees dan verder!

Zorg dat je de snaren hard genoeg tegen de toets drukt. Druk niet te hard, want daar krijg je alleen maar pijnlijke vingers van. Te los mag ook niet: dan gaat de snaar ongecontroleerd trillen en krijg je gerammel.

Zet je vingers bij een noot of akkoord niet midden tussen twee frets, en ook niet bovenop een fret. Zet je vinger vlak achter de fret. Daarmee druk je de snaren veel makkelijker in, en vaak is dat vervelende gerammel er meteen mee weg.

Laat je vingers geen snaren raken die ze niet horen te raken. Dat geeft gegarandeerd gedempte of rammelende snaren. Oefening baart kunst!

De belangrijkste tip? Doe het rustig aan. Als je net begint met ukelele spelen, speel je akkoorden en wissel je er langzaam tussen. Overdrijf desnoods een beetje tot je die akkoorden echt onder de knie hebt. Sla de snaren één voor één aan en verschuif je vingers tot je elke snaar helder hoort. Neem de tijd, beheers je akkoorden op een lager tempo en voer het beetje bij beetje op.

Let goed op de coördinatie tussen je rechter- en je linkerhand. Je handen horen samen in harmonie te bewegen. Haal je je hand van de toets voordat je de aanslag af hebt, dan wordt je noot gedempt en klinkt het niet goed.

Rammelt je ukelele? Nog steeds? Dan zoeken we verder!

Gerammel opsporen, herkennen en verhelpen

Klopt je techniek, sla dan open snaren aan of strum ze (zonder de toets in te drukken) en luister goed naar het gerammel. Het kan zitten bij de stemknoppen (de kop), de topkam, het zadel, de brug, de klankkast of bij de frets (= rammelende snaren). Het kan ook een combinatie van meerdere onderdelen zijn.

Kop

[ZO HERKEN JE HET] Demp de snaren door ze vast te houden en schud je ukelele heen en weer. Je hoort iets meetrillen in de kop.

• De belangrijkste oorzaak zijn losse onderdelen aan de kop of de klankkast
• Kijk of de stemknoppen meetrillen: is dat zo, draai dan hun schroefjes aan
• De stemmechanieken kunnen versleten zijn en aan vervanging toe
• Knip de snaaruiteinden af als je dat nog niet gedaan hebt
• Zitten er nog andere onderdelen op, draai dan ook daar de schroefjes aan

[ZO HERKEN JE HET] Je ukelele rammelt niet als je een barré op de eerste fret legt. Druk je op de snaren achter de topkam (vlak voor de stemknoppen), dan hoor je het gerammel.

• De snaren trillen in de gleufjes van de topkam
• Die gleufjes zijn waarschijnlijk te vlak (zie tekening)
• Vijl de gleuf onder een hoek af om dit op te lossen
• Zo wordt het drukpunt kleiner

Klankkast

[ZO HERKEN JE HET] Je hebt alle schroefjes aangedraaid en toch hoor je iets meetrillen als je je ukelele met gedempte snaren schudt.

• Zoek naar een barstje in de klankkast dat kan meetrillen. Vind je er een, houd dan je vinger op het barstje en strum om te checken of dat barstje het gerammel echt veroorzaakt. Is dat zo, breng hem dan naar de winkel, want hiervoor heb je een instrumentbouwer nodig. Als tijdelijke oplossing kun je het barstje vullen met een klein stukje hout of een reepje papier
• Er kan iets los zitten in je ukelele: check met een zaklamp en een spiegeltje op een los draadje (elektrische ukelele) of andere losse dingen in je ukelele

Toets en hals

[ZO HERKEN JE HET] Je ukelele rammelt bij open snaren en niet als je een barré op de eerste fret legt.

• Kan komen door versleten snaren: probeer je snaren te vervangen
• Misschien staat je topkam te laag. Leg er een reepje papier onder, anders moet dit professioneel opgelost worden
• Kijk ook bij het stuk “kop” hierboven voor problemen met de topkam

[ZO HERKEN JE HET] De snaren rammelen over de hele toets en het gerammel wordt sterker als je hoger of lager op de toets speelt.

• Je actie (de snaarhoogte) staat waarschijnlijk te laag. De simpelste oplossing is een reepje papier onder het zadel leggen om het op te hogen. Daarmee komt de actie omhoog en zou de snaar niet meer moeten rammelen. Wel gaan er iets minder trillingen door de klankkast, waardoor het volume wat lager wordt
• Je kunt ook een nieuw zadel kopen en het zelf plaatsen (dat is te doen). Met schuurpapier maak je het passend voor je ukelele en stel je de actie af

[ZO HERKEN JE HET] Je ukelelesnaren rammelen bij bepaalde noten op de toets.

• Vijl de frets af waar het gerammel zit
• Wil je je ukelele niet blijvend aanpassen, doe dan hetzelfde als bij de vorige oplossing (de actie omhoog)

[ZO HERKEN JE HET] Als je goed naar de hals van je ukelele kijkt, zie je dat hij krom staat (bol of hol).

• De belangrijkste oorzaak hiervan is vocht: de lucht is te vochtig of juist te droog
• Je zult je ukelele naar een instrumentbouwer moeten brengen om de hals recht te laten zetten of te laten vervangen
• Kijk daarnaast naar een luchtbevochtiger of luchtontvochtiger voor de kamer waar je je ukelele bewaart

Brug

[ZO HERKEN JE HET] De uiteinden van de snaren raken iets of zitten in de weg, waardoor er iets meetrilt.

• Knip de snaaruiteinden gewoon af

[ZO HERKEN JE HET] Als je op de brug drukt, stopt je ukelele met rammelen.

• Je brug zit los
• Kijk of er kieren zitten tussen de brug en de klankkast van je ukelele
• Probeer ze weer aan elkaar te lijmen of duw er kleine reepjes hout of papier tussen
• Dit is een tijdelijke oplossing. Het is een probleem dat iemand met ervaring hoort op te lossen.

[ZO HERKEN JE HET] Als je op het zadel drukt, stopt de ukelele met rammelen.

• Je zadel zit los
• Misschien is het te veel afgeschuurd, waardoor het niet meer strak in de brug past
• Je kunt de kieren opvullen met een paar reepjes papier
• Je kunt ook een nieuw zadel kopen en het met schuurpapier passend maken voor de brug van je ukelele

[ZO HERKEN JE HET] De snaren rammelen en trillen op het zadel zelf.

• Dat betekent dat het zadel waarschijnlijk te vlak is
• De foto hierboven van de topkam (stuk “kop”) kun je als voorbeeld gebruiken voor het zadel
• Vijl het gewoon een beetje af zodat er een hoek in komt in plaats van een vlak oppervlak

Conclusie: zo verhelp je gerammel op je ukelele

Hopelijk helpen de oorzaken en oplossingen hierboven je om dat vervelende gerammel van je ukelele kwijt te raken. Helpen ze niet, dan is een bezoek aan een instrumentbouwer waarschijnlijk een goed idee. Veel succes!

Krijg je het gerammel niet weg?

Neem gerust contact met me op als je meer wilt weten over het verhelpen van gerammel op je ukelele.

Benieuwd naar de beste manier om met een ukelele te reizen? Bekijk dan de gids reizen met een ukelele.