door “Hoe moet ik mijn ukelele stemmen?“ Dat is waarschijnlijk een van de eerste vragen die in je opkomt als je net begint met ukelele spelen. Wat is de enige juiste stemming? Is die voor alle ukeleles hetzelfde? In deze gids leer je wat de standaardstemming voor de ukelele is, evenals de D-stemming, LowG-stemming, slack-key-stemming, slide-stemming en baritonstemming. Leer in deze gids hoe je een ukelele stemt of gebruik de UkuTabs-ukelelestemmer om binnen enkele seconden te stemmen voor negen verschillende alternatieve ukelelestemmingen.
Wat is de standaardstemming voor een ukelele?
De meest gebruikte stemming voor een ukelele is g-C-E-A (sol – do – mi – la). Elke letter geeft de toonhoogte aan waarop elk van de vier snaren is gestemd. De eerste letter geeft de stemming aan van de snaar die het dichtst bij je ligt (de vierde snaar). Een kleine g staat voor een hoge g, in tegenstelling tot een grote G, die lager klinkt. De volgende snaar (de derde snaar) is gestemd op C, de tweede op E en de snaar die het verst van je af ligt (de eerste snaar) is gestemd op A.
Deze stemming heeft verschillende namen: C-stemming, standaardstemming, HighG-stemming of re-entrant-stemming. Deze wordt genoteerd als gCEA of G4 C4 E4 A4. De LowG-stemming wordt daarentegen genoteerd als G3 C4 E4 A4, omdat de G-noot een octaaf lager is gestemd.
Hoewel dit de standaardstemming voor de ukelele is, is het zeker niet de enige mogelijke. De stemmingen zijn in de loop der tijd veranderd en er bestaat veel variatie. Verschillende spelers gebruiken alternatieve stemmingen voor hun ukelele om hun speelstijl een ander tintje te geven, te experimenteren of gewoon omdat het makkelijker is. Lees verder voor een goed overzicht van de belangrijkste alternatieve stemmingen. Niets houdt je natuurlijk tegen om zelf te experimenteren!
D-stemming voor de ukelele
Hoewel dit tegenwoordig een ‘alternatieve stemming’ is, was dit jaren geleden de standaardstemming voor de ukelele. In alle bladmuziek voor ukelele uit de jaren twintig en dertig wordt waarschijnlijk de D-stemming gebruikt, namelijk A-D-F#-B (la – re – fa# – si). Bij deze stemming is elke snaar een toon of een hele stap hoger gestemd dan bij de C-stemming. Je ziet deze stemming nog steeds vaak bij sopraan-ukeleles, die dan A-D-F#-B gestemd zijn, maar ook concert- of tenor-ukeleles kunnen zo gestemd worden.
Men zegt dat de ukelele hierdoor meer Hawaiiaans en zoeter klinkt. Je zult deze stemming voor de sopraan waarschijnlijk tegenkomen als je je verdiept in traditionele Hawaiiaanse muziek. Hoewel het een heel mooi ukelelegeluid oplevert, wordt deze stemming steeds vaker vervangen door gCEA, omdat die makkelijker te leren is. Aan de andere kant is het spelen van het E-akkoord veel makkelijker op ukeleles die in D zijn gestemd.
Je kunt je ukelele van gCEA naar ADF#B stemmen door je A-snaar te gebruiken om je G-snaar op A te stemmen. Zodra je G-snaar op A is gestemd, kun je de andere drie snaren hoger stemmen met behulp van de referentietonen van de G-snaar.
Low-G-stemming voor de ukelele
Ik heb deze stemming al even aangestipt in het gedeelte over stemmen. Het is niet echt een alternatieve stemming in de strikte zin van het woord, maar meer een andere manier om gCEA te stemmen. Bij een standaard ukelele klinkt de C-snaar als de laagste toon. Soms geven sommige spelers er de voorkeur aan om de eerste G-noot naar een lagere G te stemmen. Dit is niet mogelijk met de standaard gCEA-snaren die waarschijnlijk bij de ukelele zijn geleverd. Je hebt een speciale lage G-snaar nodig om de eerste snaar te vervangen. De bekendste toepassing van deze stemming is door Israel Kamakawiwo’ole (ook bekend als Iz) in het nummer “Over The Rainbow.”
Slack-Key-stemming voor de ukelele
Slack key-gitaar (ki ho’alu) is een traditionele Hawaiiaanse manier om de gitaar te stemmen en te bespelen. Hoewel de mogelijkheden beperkter zijn, kun je de ukelele prima gebruiken om in slack key-stijl te spelen en is het relatief makkelijk te leren. Het komt oorspronkelijk uit Hawaï en is een methode waarbij je bepaalde snaren losser stemt of ‘slackt ’.
Er zijn verschillende varianten van de slack-key-stemming, maar de meest gebruikte is open G of taro patch. Omdat de ukelele vijf tonen hoger is gestemd dan de gitaar, wordt dat C taropatch. Om deze stemming te krijgen, stem je de A-snaar een hele toon lager naar G. Als je de open snaren aanslaat, krijg je een ukelele slack-key-stemming van G-C-E-G.
Dit betekent natuurlijk dat al je gebruikelijke akkoordposities anders zijn: als je alle snaren aanslaat zonder een snaar in te drukken, heb je al een C-akkoord. Door twee posities omhoog te gaan en de snaren 2222 in te drukken, heb je een D-akkoord. Om een eenvoudig C-F-G-nummer te spelen, gebruik je 0000, 5555, 6666. Deze stemming werkt het beste als je in de toonsoort C speelt en met C-toonladders. Deze stemming werkt ook geweldig op veel andere instrumenten, vooral de gitaar.
Stemmen met een schuifje voor de ukelele
Als ik het over slide-stemming heb, denk je waarschijnlijk meteen aan lapsteels en gitaren die geschikt zijn voor slide-spel. Maar het kan ook op een ukelele! In plaats van G-C-E-A verander je de A in Bb (of A#), waardoor je G-C-E-Bb krijgt, wat een C7 is. Het septiemakkoord is het kenmerk van de blues, dus met een slide-ukelele-stemming kun je wat slide-blues spelen op de ukelele. Zorg ervoor dat je een slide gebruikt die niet te zwaar is. Als je wilt, kun je de ukelele op zijn kant leggen en hem spelen als een mini-lap steel. Het belangrijkste is dat je slide alle snaren bedekt en dat je de slide niet helemaal tot aan de frets drukt. Raak alle snaren gewoon lichtjes aan en speel je slide-ukelele.
Bij deze stemming verplaats je de A naar een Bb, dus wees voorzichtig. Als je met een alternatieve stemming experimenteert, stem dan altijd langzaam naar een hogere toon. Als je de snaar te ver omhoog stemt, kun je de snaar breken of het instrument beschadigen. Op de ukelele verplaats je de snaar slechts anderhalve toon omhoog naar Bb, dus dat zou geen probleem moeten zijn. Met deze unieke slide-stemming kun je geweldige slide-blues spelen op de ukelele. Je zult merken dat deze slide-stemming het beste werkt op concert-, tenor- of bariton-ukeleles, aangezien de sopraan misschien iets te klein is.
Bariton GCEA
Baritonukeleles worden meestal gestemd op d-G-B-E, ook wel G-stemming genoemd. Dit is gebruikelijk bij grotere ukeleles en geeft je dezelfde grondtonen als de onderste vier snaren van de gitaar. Je kunt je baritonukelele natuurlijk ook stemmen op gCEA. Doe dit niet met de standaard dGBE-snaren op de bariton-ukelele, want die zullen in het beste geval zeker breken, of in het ergste geval je ukelele vernielen, aangezien deze 4 stappen hoger is gestemd.
Een originele bariton-ukelele gestemd in dGBE voelt meer aan als een tenorgitaar dan als een ukelele. Door speciale GCEA-baritonsnaren te gebruiken, kun je nu ook die ukelele-klank op een bariton-ukelele krijgen. Een ander voordeel is dat de GCEA-snaren, in tegenstelling tot dGBE-snaren, geen omwonden (metalen) snaren zijn, en daar zullen je vingertoppen je dankbaar voor zijn.
Op naar de maan!
Naast de standaard C-stemming zijn er nog veel andere ukelelestemmingen. Hoewel sommige mensen tijdens hun optredens vasthouden aan de ‘standaard’ GCEA-stemming, kan het geen kwaad om eens te experimenteren. Het helpt je om kritisch na te denken en een beter begrip van muziektheorie te krijgen. Wat houdt je tegen om je eigen stemmingen te bedenken? James Hill staat bijvoorbeeld bekend om zijn LowA-stemming (A3-D4-F#-B4). Probeer verschillende stemmingen uit, leer verschillende akkoordgrepen in die stemmingen, en je zult je ukelelespel naar een nieuw en creatief niveau kunnen tillen!
Wil je meer informatie?
Ik hoop dat deze gids je heeft geholpen om de belangrijkste ukelele-stemmingen te begrijpen en je misschien aanmoedigt om er eens een uit te proberen.
Neem gerust contact met me op als je meer informatie wilt over het kopen van de perfecte bariton-ukelele voor jou!
Misschien ben je ook benieuwd hoe je een ukelele stemt, of wil je je ukelele meteen in een speciale stemming zetten met behulp van de UkuTabs-stemapp, die negen verschillende alternatieve ukelelestemmingen biedt.