Jak grać flażolety na ukulele

Kiedy grywałem jeszcze na gitarze i szukałem tabulatur, co jakiś czas trafiałem na coś, co nazywano “flażoletami”. Według Wikipedii są to “dźwięki muzyczne wydobywane przez wytłumienie lub wzmocnienie drgań wybranych alikwotów struny gitarowej”. Flażolety potrafią podnieść piosenkę, którą grasz, na wyższy poziom. Dodają dzwoniący dźwięk i piosenka robi się dużo bardziej urozmaicona. Na ukulele flażolety też istnieją.

Flażolety na gitarze i na ukulele

Ukulele, tak jak gitara, jest instrumentem strunowym. To znaczy, że flażolety da się na nim zagrać. W hawajskiej grze na lap steel to wręcz dobrze znana technika. Flażolety na ukulele to bardzo wysokie dźwięki o zupełnie innej barwie.

Muszę jednak zaznaczyć, że na ukulele flażolety są trochę trudniejsze, bo podstrunnica jest krótsza.

Flażolety naturalne na ukulele

Na razie wszystko jasne, ale jak właściwie zagrać je na ukulele? Flażolet powstaje wtedy, kiedy kładziesz palec ręki na gryfie (najlepiej wskazujący) na strunie bardzo lekko, ledwo jej dotykając. Miejsce, w którym to robisz, jest bardzo ważne i musi być całkiem precyzyjne.

Najłatwiej wydobyć flażolet na ukulele na 12. progu. Muśnij więc strunę na 12. progu (nie między progami, tylko dokładnie nad dwunastym progiem). Teraz prawą ręką szarpnij strunę, której dotykasz. Zaraz potem musisz unieść palec (lewa ręka).

Jeśli wszystko poszło dobrze, usłyszysz flażolet (dzwoniący dźwięk), o oktawę (czyli 12 progów) wyżej niż pusta struna. Powinno to brzmieć tak.

Nie wychodzi za pierwszym razem? Spokojnie, prawie nikomu nie wychodzi. Szukaj dalej odpowiedniego nacisku i właściwego momentu szarpnięcia i puszczenia struny. Za mały nacisk i zabrzmi zwykła pusta struna. Za duży i nie usłyszysz nic.

Teoretycznie flażolety można wydobyć na 12., 9., 7., 5. i 3. progu, ale niektóre są dość trudne do złapania. Tak powinno to brzmieć na siódmym progu, czyli 19 progów wyżej niż pusta struna.

Na piątym progu dźwięk brzmi 24 progi, czyli 2 oktawy, wyżej niż pusta struna. Jak słychać w nagraniu poniżej, bardzo trudno wydobyć go idealnie czysto.

Flażolety sztuczne

Świetnie, wiesz już, czym są flażolety naturalne na ukulele! Niestety liczba flażoletów, które da się zagrać, jest bardzo ograniczona, zwłaszcza na podstrunnicy ukulele. I tu do gry wchodzą flażolety sztuczne. Nie są łatwe, ale pozwalają wyciągnąć różne flażolety w różnych miejscach na gryfie.

Tak może zabrzmieć sztuczny flażolet na 12. progu, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby spróbować też na 7. i 5. progu.

Technik jest kilka. Wybierz po prostu tę, która pasuje ci najbardziej (albo wymyśl własną).

Na przykład możesz trzymać strunę palcem wskazującym (przy flażoletach naturalnych robił to palec ręki na gryfie), a szarpać serdecznym albo środkowym. Kciuk czy nawet mały palec też się oczywiście nadadzą.

Zamiast wskazującego możesz spróbować innego palca. Ja lubię musnąć strunę wskazującym, a szarpnąć kciukiem. Cała sztuka to znaleźć pozycję, która działa u ciebie, i ćwiczyć dalej!

No dobrze, a w którym miejscu robisz ten “ruch” ręką od bicia? Dwanaście progów wyżej niż miejsce, w którym przyciskasz dźwięk (patrz krok pierwszy, dwa akapity wyżej), i wtedy zabrzmi on jako flażolet. Powinno działać też 5 albo 7 progów wyżej, ale jak już wiesz, te flażolety są trochę trudniejsze do złapania.

Na koniec: jak flażolety na ukulele zapisuje się w tabulaturze?

Może symbol flażoletu już gdzieś ci mignął, ale nie wiedziałeś, co oznacza? Teraz już wiesz. W tabulaturze flażolety oznacza się rombem “♦” (to zwykły znak tekstowy, łatwo go wpisać). Niżej wrzucam przykład, jak to wygląda w tabulaturze tekstowej.

xA|------------------♦12--|
xE|-------------♦12-------|
xC|-------♦12-------------|
xG|--♦12------------------|

W tej sekwencji pusta struna C brzmi ze sztucznym flażoletem na 12. progu. Potem przyciskasz 2. próg i grasz sztuczny flażolet na 14. progu. Następnie łapiesz czwarty próg i grasz sztuczny flażolet na szesnastym.

xA|------------------|------||
xE|------------------|------||
xC|--♦0--♦2--♦4--♦2--|--♦0--||
xG|------------------|------||
  |   |   |   |      |
  C   D   E   D      C

Kiedy już to złapiesz, możesz rozgryźć, jak zagrać całe melodie na flażoletach.

xA|-----------♦0--|-----------♦2--|--♦3-----------||
xE|--------♦1-----|--------♦1-----|--------♦0-----||
xC|-----♦0--------|-----♦2--------|-----------♦0--||
xG|--♦2-----------|--♦0-----------|-----♦0--------||
  |  |  |  |      |  |  |  |      |  |  |  |
  A  C  F  A      G  D  F  B      C  G  E  C

Mam nadzieję, że teraz wiesz, czym są te tajemniczo brzmiące flażolety i jak zagrać je na ukulele!

Muśnij strunę na 12. progu i posłuchaj

Śmiało skontaktuj się ze mną, kiedy tylko potrzebujesz więcej informacji o graniu flażoletów na ukulele. Interesuje cię też krótka historia ukulele?