Jak grać na ukulele: przewodnik dla początkujących krok po kroku

Masz w rękach pierwsze ukulele i zastanawiasz się, od czego zacząć? Przeprowadzę cię przez trzymanie instrumentu, strojenie, czytanie diagramów akordów i wykorzystanie pierwszych akordów w piosence. Nie musisz najpierw umieć czytać nut ani przerabiać sterty teorii. Trzymaj ukulele na kolanach i wypróbuj każde małe ćwiczenie po drodze.

Ta lekcja jest dla ukulele sopranowego, koncertowego i tenorowego w strojeniu GCEA. Chwyty działają też ze struną low-G. Barytonowe zwykle używa strojenia DGBE i potrzebuje innych diagramów akordów. Wskazówki dotyczące rąk poniżej opisują ustawienie praworęczne. Jeśli grasz leworęcznie, użyj przełącznika “Dla leworęcznych” w bibliotece akordów i skorzystaj z porad dla leworęcznych w przewodniku jak trzymać ukulele.

Zanim zaczniesz: jeden mały cel

Twój cel to czysto brzmiący akord, równy rytm i krótki fragment piosenki. Może ci się to udać już na pierwszej sesji albo zająć kilka sesji. Jedno i drugie jest w porządku. Zarezerwuj sobie dziesięć, piętnaście minut i rób przerwę, kiedy tylko ręce jej potrzebują.

Potrzebujesz ukulele i stroika. Skorzystaj z darmowego stroika online UkuTabs albo pobierz moją darmową aplikację stroika UkuTabs na iOS lub Androida. Aplikacje działają offline, bez reklam i bez konta. Stroik na klips też się sprawdzi. Kostka, kapodaster i pulpit na nuty są opcjonalne. Jeśli nie masz jeszcze instrumentu, przeskocz do części o wyborze pierwszego ukulele.

Coś już umiesz? Przeskocz do czterech akordów dla początkujących, swojej pierwszej piosenki albo rozwiązań typowych problemów. W przeciwnym razie zacznij tutaj.

Krok 1: Trzymaj ukulele wygodnie

Usiądź wygodnie, z pudłem rezonansowym ukulele przy tułowiu i gryfem skierowanym lekko w górę. Oprzyj prawe przedramię lekko na pudle. Lewa ręka może delikatnie podtrzymywać gryf, ale zostaw jej dość swobody, żeby zmieniać akordy. Nie musisz dociskać instrumentu do siebie.

Lewa ręka to twoja ręka na gryfie: przyciska struny, żeby tworzyć akordy. Oprzyj kciuk wygodnie z tyłu gryfu i zegnij palce tak, żeby opuszki sięgały strun. Prawa ręka to ręka od bicia: przeciąga palcem po strunach. Trzymaj barki rozluźnione i nie zginaj mocno żadnego nadgarstka.

Pięć przydatnych nazw, zanim pójdziesz dalej: główka mieści kołki strojące, próg zerowy to mała listwa na początku podstrunnicy, progi to metalowe paski w poprzek gryfu, otwór rezonansowy to okrągły otwór w pudle, a mostek mocuje struny do pudła.

Wypróbuj: porusz trochę palcami na gryfie, nie zaciskając go. Jeśli ukulele się przesuwa, popraw jego położenie albo użyj paska. Nie musisz utrzymywać go w równowadze zupełnie bez pomocy ręki na gryfie. Przewodnik jak trzymać ukulele pokazuje więcej pozycji do wypróbowania, w tym grę leworęczną.

Krok 2: Nastrój ukulele na G, C, E i A

Nastrój ukulele przed każdą sesją ćwiczeń. Inaczej nawet idealnie złapany chwyt może brzmieć źle. W pozycji do gry struna najbliżej twojej twarzy to G, a struna najbliżej podłogi to A. Struny numeruje się w odwrotnym kierunku, więc A to struna 1.

Prześledź każdą strunę do jej kołka na zdjęciu poniżej. To widok z przodu obrócony na bok, więc A jest na górze zdjęcia, a G na dole. W twojej pozycji do gry G wciąż jest najbliżej twarzy.

Zapamiętaj Goats Can Eat Anything (kozy zjedzą wszystko). Większość ukulele sopranowych i koncertowych ma wysokie G, więc wysokość dźwięku nie rośnie po prostu od górnej struny do dolnej. C to najniżej brzmiąca struna w standardowym strojeniu high-G. Prawidłowo założona struna low-G brzmi niżej niż C i używa tych samych chwytów.

Jeśli twój stroik pokazuje numery oktaw, standardowe cele to G4, C4, E4 i A4. Struna low-G ma zamiast tego G3. Te liczby oznaczają wysokość dźwięku, a nie numery strun.

1. Otwórz stroik, wybierz standardowe strojenie GCEA i zezwól na dostęp do mikrofonu, jeśli używasz trybu z mikrofonem.
2. Szarpnij tylko jedną pustą strunę, nie przyciskając jej na żadnym progu. Sprawdź, czy stroik pokazuje właściwy dźwięk docelowy, a nie tylko wyśrodkowaną wskazówkę na innym dźwięku.
3. Prześledź tę strunę do jej kołka. Przekręć go odrobinę, potem szarpnij ponownie. Naciąganie podnosi dźwięk, luzowanie go obniża. Kierunek obrotu zależy od tego, jak struna jest nawinięta.
4. Dostrój strunę do właściwego dźwięku, potem powtórz to z pozostałymi trzema strunami. Na koniec sprawdź jeszcze raz wszystkie cztery.

Jeśli struna brzmi dużo wyżej niż dźwięk wzorcowy albo wydaje się nienaturalnie napięta, zatrzymaj się i sprawdź cel. Nie naciągaj dalej tylko po to, żeby pojawiła się litera. Nowe struny mogą wymagać częstego dostrajania, zanim się ułożą.

Gotowy, żeby iść dalej? Każda pusta struna zgadza się ze swoim dźwiękiem docelowym. Jeśli mikrofon sobie nie radzi, użyj dźwięków wzorcowych ze stroika albo stroika na klips. Pełny przewodnik jak nastroić ukulele omawia inne sposoby.

Krok 3: Odczytaj diagram akordu i zagraj C

Akord to kilka dźwięków zagranych razem. Diagram akordu pokazuje, gdzie przycisnąć struny, żeby te dźwięki uzyskać. Wyobraź sobie ukulele stojące pionowo przed tobą, strunami do ciebie.

• Cztery pionowe linie to G, C, E i A od lewej do prawej na standardowym diagramie dla praworęcznych.
• Gruba linia na górze to próg zerowy. Pola pod nią to pierwszy próg, drugi próg i tak dalej.
• Kropka pokazuje, gdzie przycisnąć. Numery palców to 1 = wskazujący, 2 = środkowy, 3 = serdeczny i 4 = mały.
• Puste kółko oznacza, że ta struna ma brzmieć bez przyciskania. X oznacza, że tę strunę pomijasz.

Żeby zagrać C-dur, połóż palec serdeczny na strunie A na trzecim progu. G, C i E zostaw puste. Ustaw opuszkę w polu między drugim a trzecim drutem progowym, tuż przed trzecim drutem od strony główki. Nie przyciskaj bezpośrednio na metalu.

Przeciągnij kciukiem delikatnie w dół po wszystkich czterech strunach. Potem szarpnij je po jednej. Chcesz usłyszeć cztery czyste dźwięki. Jeśli struna A brzęczy, przesuń opuszkę bliżej trzeciego drutu progowego i przyciskaj tylko tak mocno, jak trzeba. Jeśli struna E jest stłumiona, zegnij palec serdeczny trochę bardziej, żeby nie dotykał sąsiedniej struny.

C możesz też spotkać zapisane jako 0003. Te cztery cyfry podają progi na G, C, E i A w tej kolejności. Zero oznacza pustą strunę; cyfry to numery progów, nie palców. Więcej przykładów znajdziesz w przewodniku jak czytać diagramy akordów ukulele.

Litery pod tymi diagramami nazywają dźwięki, które słyszysz w akordzie. Dlatego struna A jest podpisana C, kiedy przyciskasz ją na trzecim progu. Sama struna wciąż nazywa się struną A.

Chcesz szybciej dojść do piosenki? Poćwicz C z równymi uderzeniami w dół, potem naucz się F i przejdź do kroku z piosenką “Lava”, który dokłada G7. Do Am i G wróć później.

Krok 4: Naucz się czterech przydatnych akordów dla początkujących

C, Am, F i G to dobra pierwsza grupa, bo spotkasz je w mnóstwie piosenek. Am oznacza a-moll. Ucz się jednego chwytu naraz i sprawdzaj każdą strunę, zanim dołożysz kolejny. Nie musisz zapamiętać wszystkich czterech za jednym posiedzeniem.

Zacznij od zmiany C na Am: zdejmij palec serdeczny z A3 i połóż środkowy na G2. Odwróć ten ruch, żeby wrócić do C. Ułóż każdy chwyt, powoli szarpnij jego struny i zacznij od nowa.

Potem spróbuj Am na F. Zostaw palec środkowy na G2 i dołóż wskazujący na E1. Zdejmij tylko wskazujący, żeby wrócić do Am. Ten palec środkowy to palec-kotwica, czyli taki, który zostaje na miejscu przez całą zmianę.

G wymaga trzech opuszek w małym trójkącie. Ustaw je powoli, potem sprawdź, czy każda struna brzmi. Jeśli jest ciasno, popraw kciuk albo unieś trochę gryf, zamiast ściskać mocniej. Wracaj do niego w krótkich podejściach. Rytm możesz dalej ćwiczyć na C, aż G nadgoni resztę.

Więcej chwytów i alternatyw znajdziesz w przewodniku po akordach ukulele dla początkujących albo w bibliotece akordów. Piosenka poniżej używa C, F i jednego dodatkowego akordu, G7, który tam wyjaśnię.

Krok 5: Utrzymaj równe bicie

Trzymaj C i rozluźnij rękę od bicia. Przeciągnij w dół po strunach paznokciem palca wskazującego. Przy uderzeniu w górę użyj miękkiej opuszki tego samego palca. Rób mały, swobodny ruch z nadgarstka i pozwól palcowi ślizgać się po strunach.

Spróbuj bić mniej więcej tam, gdzie gryf łączy się z pudłem. Przesuń się trochę w stronę otworu rezonansowego, jeśli na twoim instrumencie tak jest wygodniej albo brzmi lepiej. Delikatne uderzenia w dół kciukiem to inny dobry sposób na start. Nie potrzebujesz kostki, ale spokojnie możesz jej używać, jeśli tak ci wygodniej.

Zacznij od czterech uderzeń w dół

Licz na głos “1, 2, 3, 4” i na każdą liczbę uderz raz w dół. Między miarami wracaj ręką do góry, nie dotykając strun. Powtórz to liczenie cztery razy, trzymając C. Każda grupa czterech miar to w tym ćwiczeniu jeden takt.

Wsłuchaj się w odstępy między uderzeniami w przykładzie audio. Odtwarzacz gra ten rytm na C i F; ty możesz ćwiczyć sam ruch na C, nie próbując nadążać za jego zmianami akordów. Jeśli wolisz klik, ustaw metronom na 60 uderzeń na minutę i graj jedno uderzenie w dół na klik. W razie potrzeby zwolnij.

Gotowy, żeby iść dalej? Potrafisz powtórzyć cztery takty C z równo rozłożonymi uderzeniami. Małe, ciche bicie wystarczy. Do zagrania pierwszej piosenki nie potrzebujesz następnego wzoru bicia.

Opcjonalny następny krok: island strum

Kiedy same uderzenia w dół są już równe, spróbuj wzoru island strum (bicia w hawajskim stylu): dół, dół-góra, góra-dół-góra. To przydatny wzór bicia do wielu piosenek w metrum 4/4. Nie do każdej piosenki jednak pasuje.

Mów równo “1 i 2 i 3 i 4 i”. Omiń struny na pierwszym “i” oraz na miarze 3, ale nie zatrzymuj ręki. Najpierw ćwicz na samym C. Kompletny przewodnik po biciu ma więcej wzorów z audio, w tym wzory na inne rodzaje metrum.

Krok 6: Zmieniaj akordy bez gubienia miary

Ułożenie akordu i dotarcie do niego na czas to dwie różne umiejętności. Jeśli muzyka staje za każdym razem, gdy ruszasz palcami, daj sobie łatwiejszą wersję ćwiczenia.

1. Ćwicz ruch bez rytmu. Trzymaj Am, zostaw palec środkowy na miejscu i dołóż wskazujący, żeby mieć F. Zdejmij wskazujący, żeby wrócić do Am. Powtórz to powoli kilka razy, wypatrując zbędnych ruchów palców.
2. Dołóż liczenie. Zagraj Am jednym uderzeniem na miarę 1, policz “2, 3, 4” i przygotuj się na F na następne 1. Licz dalej przez całą zmianę. Powtórz z F, potem Am.
3. Dołóż pozostałe uderzenia. Kiedy zmiany wypadają na czas, graj cztery uderzenia w dół na takt. Jeśli ręka zamiera, zwolnij albo wróć do jednego uderzenia na takt.

Teraz spróbuj tej pętli. Każde pole to jeden takt: trzymaj ten akord przez cztery miary, potem zmień na następne 1.

Przy F na G przesuń palec wskazujący z E1 na C2, a środkowy z G2 na A2, potem dołóż serdeczny na E3. Przy G na C zdejmij wskazujący i środkowy, a serdeczny przesuń z E3 na A3. Te zmiany nie mają palca-kotwicy.

Postaraj się powtórzyć pętlę dwa razy, nie przerywając liczenia. Niedoskonała zmiana to też pożyteczne ćwiczenie, ale nie pędź przez chwyt, którego jeszcze nie umiesz ułożyć. Przewodnik po szybszych zmianach akordów ma bardziej ukierunkowane ćwiczenia.

Krok 7: Zagraj swoją pierwszą piosenkę z “Lava”

Wykorzystajmy te umiejętności w “Lava” z krótkometrażówki Pixara. Arkusz z akordami na UkuTabs używa tylko C, F i G7. Jeśli nie znasz melodii, posłuchaj jej, zanim spróbujesz zagrać razem z nagraniem. Kiedy wiesz, jak piosenka idzie, dużo łatwiej nadążyć za zmianami akordów.

Dołóż G7 do tej piosenki

W G7 (0212) zostaw strunę G pustą. Połóż palec wskazujący na E1, środkowy na C2 i serdeczny na A2. Uderz we wszystkie cztery struny. G7 ma jeden dźwięk więcej niż G; naucz się go jako osobnego akordu, zamiast traktować go jako zamiennik G w każdej piosence.

Wypróbuj powoli te trzy zmiany, zanim otworzysz arkusz:

• C na F: zdejmij palec serdeczny z A3, połóż środkowy na G2, a wskazujący na E1.
• F na G7: zostaw wskazujący na E1, przesuń środkowy z G2 na C2 i dołóż serdeczny na A2. Ten palec wskazujący zostaje na miejscu jako twoja kotwica.
• G7 na C: zdejmij wskazujący i środkowy, potem przesuń serdeczny wzdłuż struny A z 2. na 3. próg. Podczas przesuwania dotykaj struny tylko lekko.

Przećwicz trzy akordy w rytmie

Policz “1, 2, 3, 4”, zanim zaczniesz. Graj jedno uderzenie w dół na każdą miarę i trzymaj każdy akord przez cztery miary. To ćwiczenie zmian na akordach z piosenki, a nie jej prawdziwa aranżacja.

Powtórz pętlę kilka razy. Jeśli przy czterech uderzeniach zostaje za mało czasu na ruch, uderzaj tylko na miarę 1 każdego taktu i pozwól akordowi wybrzmieć, licząc “2, 3, 4”. Dołóż pozostałe uderzenia, kiedy następny akord wypada na czas.

Teraz graj z arkusza “Lava”

1. Otwórz akordy i tekst do Lava. Zostaw transpozytor na domyślnym ustawieniu, żeby arkusz używał C, F i G7. Posłuchaj raz refrenu i śledź nazwy akordów podczas słuchania.
2. Zacznij od refrenu. Zagraj jedno delikatne uderzenie w dół wszędzie tam, gdzie wpisany jest nowy akord, i pozwól mu wybrzmieć do następnej zmiany. Popracuj nad pierwszymi dwiema linijkami, zanim weźmiesz się za cały refren. Trzymaj się kolejności akordów z arkusza.
3. Dołóż równy puls. Kiedy już trafiasz w zmiany, dołóż równe uderzenia w dół na każdą miarę. Nazwa akordu nad słowem pokazuje mniej więcej, gdzie zmienić, ale tekst nie jest pełnym zapisem rytmu. Wsłuchaj się, kiedy wypadają zmiany, i licz dalej.
4. Dojdź do całej piosenki. Tak samo naucz się zwrotki, a potem graj z arkusza od początku. Graj powoli, a śpiewanie zostaw na moment, kiedy ręce będą sobie radzić same. Automatyczne przewijanie pomoże, kiedy będziesz gotowy na dłuższe przejście.

W przeciwieństwie do pętli ćwiczeniowej piosenka nie daje każdemu akordowi dokładnie czterech miar. Zostań na akordzie do następnej wpisanej zmiany i sprawdź na nagraniu, jak długo trwa. Prosty akompaniament z uderzeń w dół wystarczy, póki uczysz się piosenki; island strum zostaw na później.

Jeśli “Lava” nie jest piosenką, której chcesz się uczyć, wybierz z listy poniżej taką, którą już lubisz. Przewodnik jak zagrać swoją pierwszą piosenkę na ukulele pomoże ci wybrać aranżację na twoje siły. Kiedy używasz transpozytora, pamiętaj, że zmienia on każdy akord i tonację piosenki, więc przejrzyj całą nową listę akordów, zanim zaczniesz.

Kolejne piosenki dla początkujących

To akordy z podlinkowanych aranżacji w ich domyślnej transpozycji. Krótka lista akordów nie zawsze oznacza łatwe wykonanie: rytm, tempo i śpiew dokładają trudności.

Więcej znajdziesz w kolekcji łatwych piosenek na ukulele. Wybierz taką, którą znasz na tyle dobrze, żeby ją zanucić. Wtedy dużo łatwiej usłyszeć, kiedy akord powinien się zmienić.

Rozwiąż typowe problemy początkujących

Dawaj rękom częste przerwy. Jeśli opuszki są obolałe, skróć sesję i sprawdź, czy nie przyciskasz za mocno. Przestań, jeśli granie boli. Więcej znajdziesz w przewodniku o bolących palcach i odciskach.

Prosty siedmiodniowy plan ćwiczeń na ukulele

Traktuj to jak trasę, a nie termin do dotrzymania. Powtarzaj dowolny dzień, aż poczujesz się pewnie. Pożyteczna dziesięciominutowa sesja to dwie minuty strojenia, trzy minuty na jedną zmianę akordów, trzy minuty rytmu i dwie minuty grania czegoś, co lubisz.

1. Dzień 1: trzymaj ukulele wygodnie, nastrój je i ułóż C. Sprawdź, czy wszystkie cztery struny brzmią.
2. Dzień 2: dołóż Am. Ćwicz zdejmowanie palca serdecznego z A3 i kładzenie środkowego na G2, a potem ruch w drugą stronę. Trzymaj równe cztery uderzenia w dół na samym C.
3. Dzień 3: dołóż F. Zostaw palec środkowy na G2, kiedy dokładasz albo zdejmujesz wskazujący na E1. Licz przez powolne zmiany Am na F.
4. Dzień 4: buduj G po jednym palcu. Wypróbuj pętlę C, Am, F i G z jednym uderzeniem na takt.
5. Dzień 5: naucz się G7. Ćwicz F na G7 z palcem wskazującym trzymanym na E1, potem wypróbuj pętlę przygotowawczą C, F, G7 i C.
6. Dzień 6: posłuchaj “Lava” i przerób jej refren. Zacznij od jednego uderzenia w dół przy każdej wpisanej zmianie akordu.
7. Dzień 7: powtórz refren, potem popracuj nad zwrotką. Zmierzaj do pełnego przejścia, w miarę jak zmiany robią się wygodne. Wypróbuj island strum na samym C jako osobne ćwiczenie.

Pod koniec tygodnia zauważ jedną rzecz, która jest łatwiejsza: znalezienie C, usłyszenie rozstrojonej struny albo dojście do następnego akordu na czas. Ćwicz dalej w ten sposób. Kiedy będziesz gotowy, kolejną umiejętność wybierzesz spośród wszystkich przewodników po ukulele.

Wybór pierwszego ukulele

Jeśli masz już sprawne ukulele, używaj go. Jeśli dopiero kupujesz, wypróbuj w miarę możliwości sopranowe, koncertowe i tenorowe. Wszystkie trzy zwykle używają strojenia GCEA. Koncertowe daje trochę więcej miejsca między progami niż sopranowe; tenorowe jeszcze więcej. Najlepszy rozmiar to ten, który wygodnie trzymasz i na którym wygodnie przyciskasz struny.

Poproś w sklepie o nastrojenie i sprawdzenie regulacji. Struny powinny dać się wygodnie przyciskać, a dźwięki brzmieć bez uporczywego brzęczenia. Bardzo wysoki action strun potrafi niepotrzebnie utrudnić naukę. Syntetyczne struny to norma na dobrym ukulele, a same klucze strojące z przekładnią nie gwarantują dobrego instrumentu.

Barytonowe to też sensowny wybór, ale jego zwyczajowe strojenie DGBE wymaga innej tabeli akordów niż ta lekcja. Porównanie rozmiarów ukulele i przewodnik po kupnie ukulele pomogą ci wybrać, nie zamieniając pierwszej lekcji w wyprawę na zakupy.

Najczęściej zadawane pytania

Zagraj to jeszcze raz

Zanim odłożysz ukulele, wróć do pętli ćwiczeniowej C, F i G7 albo do refrenu “Lava”. W razie potrzeby nastrój jeszcze raz, odlicz na start i przejdź przez to powoli. Daj sobie jedną małą rzecz do popracowania następnym razem.

Mam nadzieję, że ten przewodnik pomógł ci zagrać pierwsze akordy na ukulele i wykorzystać je w piosence. Ćwicz dalej i czerp z tego radość! Śmiało skontaktuj się ze mną, kiedy tylko będziesz potrzebować więcej informacji o nauce gry na ukulele. Powodzenia i dobrej zabawy!