Różne rodzaje strojeń ukulele

“Jak mam nastroić swoje ukulele?“ To pewnie jedno z pierwszych pytań, jakie przychodzą ci do głowy, kiedy dopiero zaczynasz grać na ukulele. Które strojenie jest tym jedynym właściwym? Czy jest takie samo dla wszystkich ukulele? W tym przewodniku poznasz standardowe strojenie ukulele, a do tego strojenie D, strojenie LowG, strojenie slack-key, strojenie slide i strojenie barytonowe. Zobacz w osobnym przewodniku, jak nastroić ukulele albo użyj stroika ukulele UkuTabs, żeby nastroić je w kilka sekund na dziewięć różnych alternatywnych strojeń ukulele.

Czym jest standardowe strojenie ukulele?

Najczęściej używane strojenie ukulele to g-C-E-A (sol – do – mi – la). Każda litera oznacza wysokość dźwięku, na którą nastrojona jest każda z czterech strun. Pierwsza litera opisuje strojenie struny najbliżej ciebie (czwartej struny). Mała litera g oznacza wysokie g, w odróżnieniu od niżej brzmiącego G zapisywanego wielką literą. Kolejna struna (trzecia) nastrojona jest na C, druga na E, a struna najdalej od ciebie (pierwsza) na A.

To strojenie występuje pod różnymi nazwami: strojenie C, strojenie standardowe, strojenie HighG albo strojenie re-entrant. Zapisuje się je jako gCEA albo G4 C4 E4 A4. Z kolei strojenie LowG zapisuje się jako G3 C4 E4 A4, bo dźwięk G jest tam nastrojony o oktawę niżej.

Choć to właśnie jest standardowe strojenie ukulele, wcale nie jest jedynym możliwym. Strojenia zmieniały się na przestrzeni lat i jest ich całkiem sporo. Różni muzycy używają różnych alternatywnych strojeń, żeby nadać swojemu stylowi gry inny klimat, poeksperymentować albo po prostu dlatego, że tak jest łatwiej. Czytaj dalej, a znajdziesz solidny przegląd najważniejszych strojeń alternatywnych. Nic oczywiście nie stoi na przeszkodzie, żebyś eksperymentował na własną rękę!

Strojenie D na ukulele

Choć dziś to “strojenie alternatywne”, lata temu było standardowym strojeniem ukulele. Nuty na ukulele z lat 20. i 30. XX wieku najpewniej używają strojenia D, czyli A-D-F#-B (la – re – fa# – si). W tym strojeniu każda struna jest nastrojona o jeden ton, czyli cały stopień, wyżej niż w strojeniu C. Wciąż najczęściej spotyka się tak nastrojone ukulele sopranowe (ADF#B), ale ukulele koncertowe i tenorowe też da się tak nastroić.

Podobno dzięki niemu ukulele brzmi bardziej hawajsko i słodziej. Na to strojenie sopranu natkniesz się pewnie wtedy, gdy akurat zanurzysz się w graniu tradycyjnej muzyki hawajskiej. Choć daje bardzo ładne brzmienie ukulele, wypiera je głównie gCEA, bo łatwiej się go nauczyć. Z drugiej strony akord E gra się dużo łatwiej na ukulele nastrojonym do D.

Ukulele przestroisz z gCEA na ADF#B, wykorzystując strunę A do nastrojenia struny G na A. Kiedy struna G jest już podciągnięta do A, pozostałe trzy struny nastroisz w górę, używając struny G jako punktu odniesienia.

Strojenie Low-G na ukulele

O tym strojeniu wspomniałem już krótko wyżej. To nie jest tak naprawdę strojenie alternatywne sensu stricto, raczej inny wariant strojenia gCEA. Na typowym ukulele najniższy dźwięk wydaje struna C. Czasami niektórzy grający wolą nastroić ten pierwszy dźwięk G na niższe G. Nie da się tego zrobić na standardowych strunach gCEA, które pewnie dostałeś razem z ukulele. Potrzebujesz specjalnej struny lowG, którą zastąpisz czwartą strunę. Najsłynniejszy przykład użycia tego strojenia to Israel Kamakawiwo’ole (znany też jako Iz) w piosence “Over The Rainbow”.

Strojenie slack-key na ukulele

Slack key guitar (ki ho’alu) to tradycyjny hawajski sposób strojenia gitary i grania na niej. Ukulele ma tu wprawdzie większe ograniczenia, ale z powodzeniem da się na nim grać w stylu slack key i stosunkowo łatwo się tego nauczyć. Technika narodziła się na Hawajach i polega na tym, że wybrane struny przestraja się w dół, czyli je luzuje.

Istnieją różne wersje strojenia slack-key, ale najczęściej używana to otwarte G, czyli taropatch. Ponieważ ukulele jest nastrojone o kwartę wyżej niż gitara, zamienia się to w C taropatch. Żeby je uzyskać, przestrajasz strunę A o cały ton w dół, do G. Bicie po pustych strunach daje ci strojenie slack key ukulele G-C-E-G.

Oczywiście oznacza to, że wszystkie twoje zwykłe chwyty wyglądają teraz inaczej. Jeśli zagrasz biciem po wszystkich strunach bez przyciskania niczego na gryfie, masz już akord C. Przesuwając to o dwie pozycje wyżej i przyciskając 2222, masz akord D. Żeby zagrać prostą piosenkę na C-F-G, używasz 0000, 5555, 7777. To strojenie sprawdza się najlepiej w tonacji C i przy skalach C. Świetnie działa też na wielu innych instrumentach, zwłaszcza na gitarze.

Strojenie slide na ukulele

Kiedy mówię strojenie slide, pewnie od razu myślisz o lap steelach i gitarach do grania slidem. A jednak na ukulele też się da! Zamiast G-C-E-A zmień A na Bb (albo A#), a otrzymasz G-C-E-Bb, czyli C7. Akord septymowy to znak rozpoznawczy bluesa, więc ze strojeniem slide zagrasz na ukulele trochę bluesa ze slidem. Upewnij się tylko, że twój slide nie jest za ciężki. Jeśli chcesz, możesz położyć ukulele na płasko i grać na nim jak na mini lap steelu. Kluczowe jest, żeby slide obejmował wszystkie struny i żebyś nie dociskał go aż do progów. Wystarczy lekko musnąć wszystkie struny i grać na swoim ukulele ze slidem.

W tym strojeniu podciągasz A w górę do Bb, więc uważaj. Kiedy eksperymentujesz ze strojeniem alternatywnym, wszystko, co stroisz W GÓRĘ, podciągaj zawsze powoli. Jeśli przesadzisz z podciąganiem, możesz zerwać strunę albo uszkodzić instrument. Na ukulele podnosisz strój tylko o pół tonu, do Bb, więc nie powinno być problemu. To nietypowe strojenie slide pozwoli ci zagrać na ukulele naprawdę fajnego bluesa ze slidem. Najlepiej sprawdza się ono na ukulele koncertowych, tenorowych i barytonowych, bo sopran może się okazać odrobinę za mały.

Barytonowe GCEA

Ukulele barytonowe stroi się zwykle jako d-G-B-E, co nazywa się też strojeniem G. To typowe dla większych ukulele i daje ci te same dźwięki co cztery najcieńsze struny gitary. Możesz jednak oczywiście nastroić swoje ukulele barytonowe także do gCEA. Nie rób tego na standardowych strunach dGBE, bo w najlepszym razie na pewno pękną, a w najgorszym zniszczą ci ukulele, w końcu przestrajasz je o kwartę w górę.

Oryginalne ukulele barytonowe nastrojone do dGBE przypomina bardziej gitarę tenorową niż ukulele. Dzięki specjalnym barytonowym strunom GCEA możesz teraz uzyskać brzmienie ukulele także na barytonie. Dodatkowy plus: struny GCEA nie są owijane (metalowe) jak struny dGBE, za co podziękują ci opuszki palców.

W kosmos!

Poza standardowym strojeniem C istnieje wiele różnych strojeń ukulele. Choć niektórzy będą się trzymać “standardowego” strojenia GCEA jak życia, eksperymentowanie nie zaszkodzi. Pomoże ci krytycznie myśleć i lepiej zrozumieć teorię muzyki. Co cię powstrzymuje przed stworzeniem własnych strojeń? James Hill słynie na przykład ze swojego strojenia LowA (A3-D4-F#4-B4). Wypróbuj różne strojenia, naucz się w nich innych chwytów, a wzniesiesz swoje granie na ukulele na nowy, kreatywny poziom!

Które strojenie wypróbujesz jako pierwsze?

Mam nadzieję, że ten przewodnik przybliżył ci najważniejsze strojenia ukulele i zachęci cię do wypróbowania któregoś z nich.

Śmiało skontaktuj się ze mną, kiedy tylko potrzebujesz więcej informacji o różnych strojeniach ukulele.

Może zainteresuje cię też, jak nastroić ukulele, albo chcesz od razu nastroić swoje ukulele na jedno ze specjalnych strojeń, używając stroika ukulele UkuTabs z dziewięcioma różnymi alternatywnymi strojeniami.